?
Т?би??т???емлект?р донъя?ы

Баш?ортостанды? ??емлект?р донъя?ы бай. Ул Баш?ортостанды? дала ??м урман зоналарыны? ?ушыл?ан еренд? урынлашыуы мен?н а?латыла. Тиге?лект?р?? ??емлект?р дала, урман-дала ??м урман зоналарында ???. Республикала ??емлект?р?е? географик ки?лек зоналарында таралыуы вертикаль б?лк?тлелек к?ренеше мен?н та?ы ла ?атмарлаша. Быны? т?п с?б?бе республика территория?ында ?ур тау система?ы ? Урал тау?арыны? булыуы мен?н б?йле. Баш?ортостанды? Европа мен?н Азия ?ушыл?ан ер?? урынлашыуы уны? территория?ында й?к?-им?н урмандары ке?ек Европа?а ?ына хас бул?ан ??емлек т?рк?мд?рен ??м т?рл? ?л?нд?р ??к?н ?ара?ас урмандары ке?ек Себер вариантын берл?штер?.

Баш?ортостан урмандары им?н, й?к?, йыла, у?а? ??т?нл?к итк?н ки? япра?лы а?астар?ан тора. А?ас араларында?ы?т?п ?л?н ??емлект?рг? е?ле балтыр?ан, т?нья? райондар?а ? тур?ай борса?ы, е?ле ?ырмауы?, тайтоя?, тур?ай йондо??айы, ? к?нья?тара? урынлаш?ан райондар?а торна сырмалсы?ы, ?ыуа? сей??е, ?олон?ойро?, но?от борса?ы ??м баш?алар ?ушыла. Ки? япра?лы урмандар?а?ы й?ш а?астар ара?ында с?тл??ек, зелпе ?ыуа?тары, мил?ш ???.

Ылы?лы урмандар Баш?ортостанды? Урал алдыны? т?нья? ?л?ш?нд? осрай, шыршы ??м а? шыршынан тора. Ылы?лы урмандар?ы? т?п ?л?ш? таулы райондар?ы бил?й. Тау?ар?ы? т?б?нге ?л?ш?нде урмандар ?ара?ай?ан, ? ??т?р?к шыршынан тора. Шыршы т?пт?ренд? и?? ?ы?ыл ??м ?ара к?ртм?лен?н ??м баш?а ?уйы тайга ??емлект?рен?н тор?ан й?шеллек япма?ы й?йелеп китк?н. Баш?ортостан (К?нья?) Уралыны? ???к райондарында (?ыра?а тау те?м??е, Йылайыр яйла?ы) ??м уны? к?нсы?ыш тау алдарында (?ыр?тытау, ?р?ндек) б?л?к?йер?к май?андар?а ?ара?ас урмандары ?а?ланып ?ал?ан. ?ара?ай урмандарыны? к?п ?л?ш? ?ыр?ылып б?тк?н ??м улар?ы? урынын ??й?лле а? ?айын урмандары ба?ып ал?ан. Ту?ай урмандары тир?к, тал ??м й?к? а?астарынан тора, ?а?лы яр буй?арында башлыса ?ара ерек ???. Тир?клект?р ??м таллы?тар кешел?р тарафынан тулы?ынса й?и?? ?л?шл?т? ю? ителг?н ??м сабынлы?, к?т??лек ер??рен? ?йл?ндерелг?н.

Далалар Баш?ортостан территория?ын интенсив р??ешт? ??л?штерг?нг? тиклем уны? тиге?лек ер??рене? ?ст?н бер ?л?ш?н бил?г?н. ??р?рг? яра?лы б?т?н ер??р?е ??л?штерг?нд?н ?у? далалар?ы? май?аны ?ыр?а к?мене, ? Урал алдында улар б?т?нл?й ю??а сы?ты. 50-се йылдар?а си??м ер??р?е ??л?штере? Баш?ортостанды? Урал аръя?ы далаларын да ю??а сы?ар?ы. Х??ер далалар?ы? т?п массивтары Урал аръя?ыны? тау ??м т?б? битл????ренд?, шулай у? Урал алдыны? Б?г?лм?-Б?л?б?й ?ал?ыулы?тарында?ы тау ит?кт?ренд? ??м Д?й?м ?ыртты? Т?нья? армыттарында??ына ?а?ланып ?ал?ан. Далалар?ы? ?с зона вариантында ла, тау баштарында?ы ??м улар?ы? и? ю?ары к?нья? битл????ренд? йо?а ташлы тупра?та ташлы ер ярат?ан ??емлект?р (кей?? ?л?не, ябай оносма, эн? япра?лы ??н?фер ??м баш?алар) ???. Баш?ортостан тиге?лект?ренд? (ниге???, Урал аръя?ыны? к?нья? ?л?ш?нд?) урыны-урыны мен?н татырлауы?лы далалар ?а?ланып ?ал?ан.

Болондар республиканы? башлыса ?ыр?ыл?ан урмандар урынында, йыл ?айын бес?н сабыу й? мал к?т?? ????мт??енд? барлы??а килг?н. Тау болондарына бейек ?л?нд?р хас (йылан тамыр, ?ымы?лы?, ?ыр??олас ??м баш?алар), улар ара?ында ?ир?кл?п ?ыя?лы ??м ?у?а?лы ?л?нд?р ?? ???. Был болондар?а эт табаны ?л?не к?п. ?оро болондар республиканы? т?нья?ында?ы тиге?лект?р?? урынлаш?ан, улар?а башлыса дала бажаты ??т?нл?к ит?.

?а?лы?тар республикала а? май?анды бил?й. Бейек тау?ар?а (?р?м?л, Ямантау баштарында) тау тундраларына хас бул?ан к?к к?ртм?ле, ?а? емеше, дриада ??м баш?а ??емлект?р ???. Республиканы? байта? май?андарында ?рем, алабута, ма?а киндер, шайтан тая?ы, ике ?йл? кесертк?н, дег?н?к,?а? ?андала ??м дарыу ?андала ?л?нд?ре ???. Улар ауылдар?а ??м ?алалар?а у?айлы экологик шарттар булдырыу?а м??им роль уйнай.

Ба?ма ?с?н версия????Сайт карта?ы????Битте? ??к? я?ына

??емлект?р донъя?ы

?
Баш?ортостан 450