Ту?андаш Ырымбур бе??е? шатлы?ты урта?лаша

Баш?ортостанды? ?? ирке мен?н Р?с?йг? ?ушылыуыны? 450 йыллы?ы Р?с?й Федерация?ы Президенты Владимир Путин Указы мен?н д?й?м федераль байрам тип и?лан ителде. Ырымбур?а был ва?и?а?а нисек ?арай?ар, юбилей?ы билд?л?й?с?кт?рме? Ырымбур ?лк??е губернаторы А.А. Чернышев мен?н ??г?м?бе? ошо ха?та.

- Баш?ортостан Республика?ы ??м Ырымбур ?лк??е? к?рше т?б?кт?р ген? т?гел, бе?? я?ын ту?андар ?а. 120 йыл дауамында Баш?ортостан ??м Ырымбур бер административ-территориаль бер?мек булды. 1744 йылда ?ф? провинция?ы ??м Урал аръя?ы баш?орттары Ырымбур губерна?ы составында була, ?у?ынан ул ?ф? наместниклы?ы тип ??г?ртел?, ? а?а? та?ы ла Ырымбур губерна?ы булып кит?. Ул 1865 йылда ?ына икег? б?лен?: Ырымбур ??м ?ф?. Шу?а к?р? Ырымбур хал?ы Баш?ортостанды? ?? ирке мен?н Р?с?йг? ?ушылыуыны? 450 йыллы?ын урта? байрам р??ешенд? ?абул ит?.

Бе??? был дата?а ??ерл?не? ?тк?н йылда у? башланды. Орск ?ала?ында ойошторол?ан Баш?орт м???ни?те байрамы старт бир?е. ?лк? ???генд? ??арауан?арай? м???ни комплексыны? 160 йыллы?ына арнал?ан Баш?орттар ?оролтайы у??ы. ?Ырымбур баш?орттарыны? этник тарихы ??м рухи м???ни?те? ??м ?Баш?ортостан Республика?ынан ситт? баш?орт теле ?йр?не??е ойоштороу? т?б?к-ара ?илми-??м?ли конференциялары ???ем ?тте. 2006 йыл а?а?ында Ырымбур?а ?хм?тз?ки В?лиди Ту?анды и?к? алыу кис??е у??ы.

2007 йылды? 28 июле Ырымбур?а Баш?ортостан Республика?ы к?нд?ре тип и?лан ителде. Баш?ортостан Президенты Мортаза Р?химов ?атнашлы?ында ?Милли ауыл? м???ни комплексында т???лг?н баш?орт милли ихата?ы асылды.

- Алексей Андреевич, ?е? т?б?кт?р?е? тарихи б?йл?неше тура?ында ла ??йл?неге?. Был б?йл?неш XXI быуатта нисек ????

- Мине? ?араш?а? бик т? у?ышлы. 2004 йылды? 2 июненд? Ырымбур ?лк??е хакими?те ??м Баш?ортостан Республика?ы Х?к?м?те ара?ында сау?а-и?тисади, ф?нни-техник ??м м???ни хе?м?тт?шлек тура?ында килеше?г? ?ул ?уйылды. Был килеше? ??-ара м?н?с?б?тт?р ??еше программа?ын билд?л?не. Был документты? положениеларын тормош?а ашырыу ?с йыл элек Ырымбур?а асыл?ан Баш?ортостан в?киллеген? булышлы? ит?. Ул республиканы? хужалы? субъекттарына ??м ойошмаларына Ырымбур ?лк??е мен?н т?б?к-ара б?йл?нешт?р булдырыу?а ??м ??тере??? яр?ам ит?.

Баш?ортостан? Ырымбур?ы? т?п сау?а партнеры. ?у??ы биш йыл дауамында территориялар ара?ында д?й?м тауар ?йл?неше к?л?ме 3 миллиард ?умдан ашыу. Был планда республика Волга буйы федераль округы т?б?кт?ре ара?ында беренсе урында тора, Р?с?й Федерация?ы т?б?кт?ре ара?ында? д?ртенсе. Баш?ортостан бе?г? дизель я?ыулы?ы, мазут, бензин, кальцийлан?ан сода, а?ас-с?сле плиталар, линолеум, полиэтилен, шифер ??м производство-техник т???йенл?нешт?ге баш?а тауар?ар, шулай у? ??т продукция?ы, колбаса ??м кондитер изделиелары, ш?к?р, минераль ?ыу, мебель ?уя. ? Баш?ортостанда бе??е? цемент?а, ?ара металл прокатына, к?мерг? ??м уны эшк?рте? продуктына, он?а, ярма?а, аш то?она, итк? ?орау ?ур. Предприятиелар булдыр?ан территориаль филиалдар й?и?? в?киллек ?атыу ба?ары потенциалын ки??йте?г?, етештерелг?н продукция ?лг?л?рен к?р??те?г? булышлы? ит?. ?Я?ы Орск т?жриб?-эксперименталь заводы? асы? акционер?ар й?м?и?тене? в?киллеге Баш?ортостан Республика?ында у?ышлы эшл?й. ?Юничел-Ырымбур? асы? акционер?ар й?м?и?те Баш?ортостан территория?ында урынлаш?ан фирма магазиндары аша продукция ?ата. ?Ореана? ябы? акционер?ар й?м?и?те республиканы? район ???кт?ренд? ?атын-?ы??ар пальто?ы мен?н к?см? ?атыу ите??е ойоштора.

- ?ке т?б?к та?ы ла нинд?й й?н?лешт? хе?м?тт?шлек ит??

- Бе??е? ??-ара м?н?с?б?тт?р к?п т?рл?. М??ариф, ?аулы? ?а?лау, м???ни?т, спорт, матбу?ат ?лк?л?ренд? ты?ы? б?йл?неш булдырыл?ан. Физиотерапия дауахана?ы (Соль-?лецк ?ала?ы) ??м Баш?ортостан шифаханалары идаралы?ы ара?ында килеше? т???лг?н. Ырымбур у?ыусылары баш?орт теле ??м ???би?те буйынса ?ф?л? у??арыл?ан олимпиадалар?а даими ?атнаша. Ырымбур баш?орттары ?оролтайы баш?арма комитеты Республика баш?орт-т?р?к лицейына у?ыусылар ?айлау?ы ойоштороу?а булышлы? ит?. Бе??е? балалар йыл ?айын Баш?ортостанды? баш?а у?ыу йорттарына ла й?н?лтел?.

?ке т?б?к спортсылары ара?ында контакттар?ы? ??? барыуын билд?л?рг? к?р?ктер. ?тк?н йылда Ырымбур спортсылары Баш?ортостан территория?ында у??ан ярыштар?а ?атнашты, ? велоспорт буйынса йыйылма команда? республика беренселегенд?. ?? сиратында баш?орт спортсылары ла волейбол буйынса Ырымбур губернаторы Кубогына турнир?а даими ?атнаша.

Физкультура ??м спорт мен?н ш???лл?нг?н балалар?ы? ялын ойоштороу буйынса ??-ара алмашыу шарттарында эш алып барыла. Ырымбур территория?ында БСТ тапшырыу?ары мен?н т?ьмин ите?, художество к?рг??м?л?ре, театр коллективтары гастролд?ре мен?н алмашыу буйынса эш алып барыла. Баш?ортостан археологтары Ырымбур губерна?ыны? 260 йыллы?ына ??м ?лк?не? 70 йыллы?ына ойоштор?ан Сармат алтыны к?рг??м??е ырымбур?ар?а ?ур ?ы?ы??ыныу уятты.

?е??е? республика и?тисади к?сл? т?б?к. Баш?ортостан Р?с?й Федерация?ы субъекттары ара?ында т?п урындар?ы? бере?ен бил?й. Былар?ы? бары?ын да эш??й?р ??м талантлы кешел?р булдыра.

- Ырымбур ?лк??енд? бихисап баш?орттар й?ш?й. Т?б?кт?н ситт? ??арауан?арай? дини-м???ни мосолмандар ???ге булыуы билд?ле. ?лк? ?а?а?стан мен?н сикт?ш. Х?йер, ?е??е? край, Баш?ортостан ке?ек, халы?тар?ы? ??м я?мыштар?ы? х?р?к?тенд? юл саты булып тора. Ырымбур?а д??л?т милли с?й?с?тене? ???ге булып ним? тора ?у??

- ?лк? баш?орттарыны? социаль к?йефе я?шы. Бе??е? т?б?к уникаль: бында й????н ашыу милл?т в?киле татыу й?ш?й, 20 конфессия?а ?ара?ан 389 дини ойошма эшл?й. 100-??н ашыу милли-м???ни й?м???т ойошмалары булдырыл?ан ??м улар б?г?нг? к?нд? у?ышлы эшл?й, шуны? 15-е - баш?орт ойошмалары.

?лк?не? т?б?к милли с?й?с?тене? моделд?рен тормош?а ашырыу Программа?ы (уны? ниге?енд? д??л?т милли м?н?с?б?тт?ре т???л?) т?п документ булып тора. Х??ерге ва?ытта 2006-2010 йылдар?а и??пл?нг?н бишенсе программа ??м?лг? ашырыла.

Ырымбур?ар милли м???ни?тте, телде, уникаль милли традициялар?ы, йолалар?ы терге?е?г?, ?а?лау?а ??м ??тере?г? ынтыла. 359 ижад коллективтары милли фестивалд?р?? ??м байрамдар?а ???ем ?атнаша.

Ырымбур?а й?ш?г?н халы? ту?ан телд?ренд? г?зит у?ыу, телевидение ??м радио аша тапшырыу?ар ?арай ??м ты?лай. Атап ?йтк?нд?, Ырымбур ?лк??е Х?к?м?те булдыр?ан ??арауан?арай? ?лк? баш?орт г?зите сы?а. 170 белем бире? учреждение?ында у?ытыу этно-м???ни компонент мен?н алып барыла. Шуны? 47-?енд? баш?орт теле т?рл? формала ?йр?нел?.

Милл?т-ара я?шы м?н?с?б?тт?р биографиялары Ырымбур ере мен?н б?йле бул?ан баш?орттар?а таланттарын асыу?а яр?ам итте. Улар? м??риф?тсе-ша?ир, ?алим М?х?мм?тс?лим ?м?тбаев; фольклорсы, этнограф ?б?б?кер Диваев. Ырымбур педагогия техникумын тамамлаусылар? З?йн?б Биишева ??м Баязит Бикбай, ша?ир?ар Рауил Бикбаев ??м Риф Той?онов, С??ит ?либаев ??м ?см??ил ?афаров (элекке министр?ар), филолог Зиннур Ура?син, тарихсы Нурислам ?алмантаев танылыу яуланы.

??г?м? а?а?ында республика хал?ын м??им дата? Баш?ортостанды? ?? ирке мен?н Р?с?йг? ?ушылыуыны? 450 йыллы?ы мен?н ?отлайым ??м улар?а ны?лы ?аулы?, именлек, тыныслы? ??м татыулы? тел?йем.

Галина Родионова????Баш?ортостан Республика?ы?